almost in tune

Door Jan Baeke, verschenen in de tweede editie, getiteld All Shook Up.

Al bij eerste beluistering is het duidelijk. Almost in love is Elvis’ zoektocht naar een onderkomen. Hier bezingt een weifelend mens zijn lot.

Dat klonk ooit anders. Toen Elvis zijn eerste successen begon te boeken waren dat ook de eerste successen van de popmuziek. Niet zozeer de popmuziek als vehikel voor een protest tegen gevestigde waarden en een verleden waarvan jongeren openlijk afstand begonnen te nemen, maar de popmuziek als de muziek van de overwinning, zoals de alomtegenwoordigheid van popmuziek inmiddels bewezen heeft.
Ook Elvis werd geassocieerd met muziek geworden protest, maar terugkijkend kan worden geconcludeerd dat zijn succes vooral tot uiting bracht dat de wereld voortaan aan de jeugd was en dat toen, mede door zijn muziek en zijn ‘performance’, de notie ontstond dat jong zijn de belangrijkste kwaliteit is die een mens kan bezitten. En niet zomaar jong zijn maar op een schaamteloos sentimentele manier, vol overgave, heen en weer geslingerd door twijfel en zekerheid over de liefde van een leeftijdgenoot van het andere geslacht en de eeuwige strijd om die geliefde te winnen, te behouden of te heroveren, maar bovenal in de wetenschap dat alleen jong zijn en jong blijven ertoe doen en dat al het andere in de wereld op hinderlijke wijze de “fun” in de weg zit.

Elvis moet zich ten tijde van de opnamen van Almost in Love al ver verwijderd hebben gevoeld van dat zekere succes van jeugdige onoverwinnelijkheid. Het titelnummer spreekt wat dat betreft boekdelen. Hier hoor je niet iemand die zeker weet dat er een allesverzengende liefde (of haat) in hem brandt, maar iemand die bijna verliefd is, terwijl niets in de tekst wijst op omstandigheden die hem van een onbetwistbare verliefdheid afhouden. Misschien is het de muziek: een beschaafd latin-achtig cocktailjazz-arrangement is geen muzikale omgeving om de passie van een jonge rocker te doen ontvlammen. In het daaropvolgende nummer hijgt Elvis in nauwelijks een minuut wel zijn gretige zoektocht naar een “long legged girl with a short dress on” door de groef van deze plaat, maar door het lied schrijnt toch al de tragiek van een man op middelbare leeftijd op zoek naar een lekker jong ding.
Vervolgens slingert Elvis tussen romantische entertainerspop (niet voor niks zitten er twee liedjes van Sammy Davis Jr. tussen) voor rijke proleten en onvervalste redneck muziek (US Male, Stay away, Joe). Hij doet zijn best in beide type liedjes de gewenste bezieling te leggen, maar het klinkt niet vanzelfsprekend. Hij klinkt alsof hij wil dat het bezield klinkt maar tegelijkertijd al hoort dat dat niet gaat lukken. Een stem voor wie geen kleiner dak bestond dan de hemel, kruipt nu weg in een bordkartonnen paleis van goedkoop violenhout of in een paardenstal met ranzig hooi. Een dakloze in zijn eigen stem.

Misschien gaat het wat te ver de gesteldheid van Elvis te verklaren aan de hand van de keuze van de liedjes op deze plaat. Voor hetzelfde geld heeft Elvis gewoon wat liedjes opgenomen die anderen hem hebben voorgezet, hij kon naar verluidt moeilijk nee zeggen en wist zich steeds verleidt tot de hem aangepraatte opdracht dat zijn fans op hem wachtten. Wat ze ook deden en zo hielden Elvis en zijn onvoorwaardelijke fans elkaar in een houdgreep.

De wereld waarin Elvis en zijn bewonderaars ten tijde van Almost in love leefden was merkbaar veranderde. De rock and roll waarmee Elvis groot werd, was inmiddels verdrongen door de muziek die meer bij de toenmalige tijdgeest leek te passen. Woodstock had net plaatsgevonden, Janis Joplin, Jim Morisson en Jimi Hendrix waren de nieuwe helden en – om andere muzikale spectra te noemen – Michael Jackson (toen nog Jackson Five) en David Bowie liepen zich warm in de coulissen, maar Elvis liet zich een muzikaal pad op sturen dat misschien wel paste bij de door geld getekende smakeloosheid van alle oude en vroegoude uitbaters die hem omringden, maar de aansluiting met de jeugd, waarvan hij ooit de exponent was, volledig miste.
Veel van wat toen, in 1970, de moeite van het beluisteren waard leek, zouden we nu niet meer willen horen. Toch werden er in die dagen ook platen gemaakt die nog altijd kracht en inhoud bezitten. Hoewel ik dit de King van harte zou gunnen, Almost in love hoort daar helaas niet bij.